De EUROPA-postzegels behoren tot de meest succesvolle en langstlopende gezamenlijke uitgaven in de filatelie. Sinds hun introductie in 1956 weerspiegelen ze de politieke, culturele en artistieke ontwikkeling van Europa en staan ze symbool voor samenwerking, vrede en gedeelde waarden. Wat begon met zes landen is in zeven decennia uitgegroeid tot een internationaal programma met meer dan vijftig postdiensten en duizenden uitgegeven postzegels.
De totstandkoming van de EUROPA-postzegelserie is nauw verbonden met de politieke herindeling van Europa na de Tweede Wereldoorlog. De oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) bevorderde de samenwerking tussen de lidstaten en creëerde een kader voor gezamenlijke initiatieven. Ook postdiensten erkenden al vroeg het potentieel van postzegels als ambassadeurs van het Europese idee en om de visie van een verenigd Europa zichtbaar te maken.
Première voor de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
De eerste gezamenlijke EUROPA-uitgave verscheen gelijktijdig op 15 september 1956 in België, Frankrijk, West-Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland. Alle zes landen gebruikten een gemeenschappelijk ontwerp van de Franse graficus Daniel Gonzague. Het ontwerp toont het woord "EUROPA" dat als een toren op een steiger omhoogrijst, waarmee de opbouw van een verenigd Europa wordt gesymboliseerd. Deze eerste uitgave trok veel aandacht van verzamelaars en legde de basis voor een van de belangrijkste internationale gezamenlijke filatelistische programma's.
Vanuit filatelistisch oogpunt wordt de uitgave van 1956 nog steeds als een mijlpaal beschouwd. Elk van de zes oprichtende landen verspreidde de postzegels met hun eigen valuta, drukmethoden en catalogusnummers, maar met een identiek ontwerp op dezelfde dag. Dit creëerde een uniform verzamelgebied dat nog steeds een van de populairste onderwerpen in de Europese filatelie is.
In 1957 kregen de deelnemende landen de kans om hun eigen ontwerpen te maken, die wederom gericht waren op vrede, begrip en Europese eenheid. De editie van 1958 bevatte al een uniform motief: een duif boven de "E" van Europa. Het concept bleek een groot succes en trok al snel meer deelnemers aan.
Een belangrijke organisatorische stap werd gezet in 1959 toen de Europese Conferentie van Post- en Telecommunicatiediensten (CEPT) de verantwoordelijkheid op zich nam voor de coördinatie van gezamenlijke postzegeluitgiften. Vanaf 1960 verscheen de naam "CEPT" op de Europese postzegels en werd een vast identificatieteken van de serie. Dit gaf het programma een uniforme identiteit en maakte het tot een symbool van Europese samenwerking.
Tot op de dag van vandaag staan de EUROPA-postzegels symbool voor het idee van een vreedzaam, cultureel divers en tegelijkertijd verbonden Europa en behoren ze tot de belangrijkste internationale postzegelprogramma's ter wereld.
Michael Burzan, AIJP
